05.09.2026

Алексей Демидов рәислегендә Татарстан Хисап палатасы коллегиясе 2024-2025 елларда һәм 2026 елның 1 кварталында Арча муниципаль районында бюджет акчаларыннан, дәүләт һәм муниципаль милектән файдалануны тикшерү нәтиҗәләрен раслады.

Контроль чара барышында районның 9 учреждениесе һәм оешмасында аудит узды, тикшерелгән чаралар күләме 6 млрд сумнан аз гына кимрәк тәшкил итте. 778,5 млн сумлык хокук бозулар ачыкланды, шуларның 99%ы юкка чыгарылырга тиеш.
Бозуларның иң зур күләме – 536 млн сум – бухгалтерлык исәбенә туры килә дип хәбәр итте аудитор Александр Якупов.
Әйтик, Арча шәһәр башкарма комитеты хисабында 375 млн сумлык 91 торак бина исәпләнә, чынлыкта торак гражданнар милкендә тора. Шулай итеп, бухгалтерлык исәбе мәгълүматлары муниципалитет милке турында дөрес мәгълүматны чагылдырмаган. Һәм бу инде кабат «тырмага басу», чөнки шәһәр башкарма комитетында шундый ук хокук бозу Хисап палатасы тарафыннан 2022 елда узган тикшерүләр барышында да теркәлгән иде.
Мөлкәт комплексы белән эш иткәндә дә хокук бозуларның һәм җитешсезлекләрнең шактый күләме ачыкланды.
Мәсәлән, Арча шәһәре башкарма комитетында исәпләнгән 203 млн сумлык коммуналь инфраструктура объектлары «Водоканал АРМ» ҖЧҖ һәм «Тепло-Сервис» ҖЧҖ тарафыннан килешү мөнәсәбәтләре төземичә эксплуатацияләнә.
Арчадагы каты көнкүреш калдыклары полигонына «Жилкомбытсервис» ҖЧҖ белән концессия килешүенең гамәлдә булу вакыты 2025 елда тәмамланган. Тикшерү вакытына яңа шартнамә төзелмәгән, ягъни полигон шулай ук хокукый нигезләрсез кулланыла.
Хисап палатасы җир ресурслары белән эш итү аша җирле бюджетны тулыландыру резервларына күрсәтте. Мәсәлән, 2023 елдан «Агрохимия» ҖЧҖ файдаланыла торган җирләр өчен аренда түләвен кертмәгән. Шул ук вакытта бурыч буенча дәгъвалау эше башкарылмаган.
Җир кишәрлекләреннән шартнамәчел мөнәсәбәтләр төземичә файдалануның һәм җирләрдән максатчан файдаланмауның күпсанлы очраклары ачыкланды.
Әйтик, ревизорлар авыл хуҗалыгы билгеләнешендәге буа белән әйләндереп алынган җир кишәрлеген тапты, әмма аңа керү мөмкин түгел. Шул ук вакытта җир кишәрлеген куллану буенча килешүләр төзелмәгән.
Физик зат милкендәге ярдәмче участокта җитештерү объектлары урнашкан. «Җир салымы ставкасы кадастр бәясенең 0,18% ын тәшкил итә, шул ук вакытта җитештерү билгеләнешендәге объектлар өчен ул 1,2% тәшкил итәргә тиеш. Шул рәвешле, җир салымы буенча өстәмә керемнәр якынча 607 мең сум тирәсе тәшкил итә алган булыр иде», – дип дәлилләде аудитор.
Тикшерү барышында барлыгы ике дистәгә якын шундый фактлар ачыкланган, ә бюджетка кереп җитмәгән акчаларның гомуми күләме 7,5 млн сум тәшкил итә.
Хисап палатасы муниципаль контрактларны үтәгәндә тиешле төзелеш контроле булмауга күрсәтә торган очракларны ачыклады, шулай ук җирле бюджеттан субсидияләр бирүне җайга сала торган норматив хокукый актларга карата кисәтүләр белдерде. Документлар Россия Федерациясе Бюджет кодексында билгеләнгән таләпләргә туры килмәгән иде.
Тикшерү чарасы нәтиҗәләре буенча Дәүләт теркәве, кадастр һәм картография федераль хезмәтенең Татарстан Республикасы буенча идарәсенә мәгълүмат җибәрелде. Тикшерү материаллары республика Прокуратурасына тапшырылды.

Документлар