Аны депутатларга Хисап палатасы Рәисе урынбасары Альберт Вәлиев тәкъдим итте.
Документтан 2025 елда Татарстан Хисап палатасы тарафыннан ачыкланган хокук бозулар һәм җитешсезлекләр күрсәткече аның 22 еллык эшчәнлегендә иң югары булганлыгы аңлашыла.
Тикшерү барышында 288 объектны колачлаган 45 тикшерү чарасы нәтиҗәләре буенча бюджет акчаларын тотканда, республика, муниципаль милектән файдаланганда, гомуми күләме 5,9 млрд сумлык финанс бозулары ачыкланды.
Аларның күпчелек өлеше бухгалтерлык исәбе алып баруга, бухгалтерлык (финанс) хисабын төзүгә һәм тапшыруга (66%), дәүләт һәм муниципаль милек белән идарә итү һәм эш итү өлкәсенә (19%) туры килә.
Ачыкланган хокук бозулар һәм җитешсезлекләр буенча 5,5 млрд сумлык (ачыкланган хокук бозуларның 93,3%ы күләмендә) чаралар күрелде.
Комплекслы эш дәүләт өстенлекләренә кагылышлы мәсьәләләрне анализлау синтезына һәм финанслауның иң зур күләмнәре булган секторларны контрольдә тотуга нигезләнгән.
Татарстан Республикасы бюджеты һәм Татарстан Республикасы Территориаль мәҗбүри медицина иминиятләштерүе фонды бюджеты үтәлешенең аерым мәсьәләләре буенча республиканың 9 министрлыгы һәм аның карамагындагы учреждениеләр тикшерелде. 7 муниципаль районда бюджет акчаларыннан, дәүләт һәм муниципаль милектән файдалану мәсьәләләре буенча тикшерү чаралары узды.
Бюджет акчаларын тотуның аерым социаль әһәмиятле юнәлешләре Татарстан Республикасы Дәүләт Советы йөкләмәләре буенча уздырылган ике чара барышында каралды: Татарстан Республикасы бюджеты, Татарстан Республикасы Территориаль мәҗбүри медицина иминиятләштерүе фонды акчаларыннан авыл халкына беренчел медицина-санитария ярдәмен оештыру (күрсәтү) һәм ятим балалар һәм ата-ана тәрбиясеннән мәхрүм калган балалар өчен оешмалар эшчәнлеген тәэмин итү, ятим балаларны һәм ата-ана тәрбиясеннән мәхрүм калган балаларны, ятим балалар һәм ата-ана тәрбиясеннән мәхрүм калган балалар арасыннан булган затларны торак урыннары белән тәэмин итү чараларын гамәлгә ашыру.
Ятим балаларны торак урыннары белән тәэмин итү мәсьәләләре буенча комплекслы тикшерү-аналитика чарасы нәтиҗәләре шуны күрсәтте: әлеге юнәлешкә бүлеп бирелгән зур акчалар максатчан билгеләнештә кулланыла. Татарстан Республикасы әлеге категория гражданнарны торак урыннары белән тәэмин итү буенча Россия лидерлары рәтенә керә. Шул ук вакытта аудиторлык хисабында кайбер хокук бозулар һәм җитешсезлекләр билгеләнгән. Ачыкланган хокук бозуларның гомуми күләме 65,7 млн сум тәшкил иткән, шуларның 83,1%ы юкка чыгарылган. Үткәрелгән аудит нәтиҗәләре буенча аерым системалы проблемалар ачыкланган. Әйтик, бушлай торакка мохтаҗ ятим балалар исемлекләре җитди хокук бозулар белән формалаштырылган. Чиратта торучылар турында мәгълүматларның тулылыгы һәм дөреслеге өчен җаваплы республиканың Мәгариф һәм фән министрлыгы кагыйдәләрдән тайпылуларга юл куйган, бу исә реаль ихтыяҗларны бозуга һәм бюджет акчаларын ялгыш планлаштыруга китергән.
Татарстанда 2022 елда торак алу исемлегендә 3 694 ятим бала исәпләнә һәм алар өчен 600 фатир сатып алынган. 2025 елда – исемлектә 3 745 мохтаҗ булып, алар өчен нибары 450 фатир сатып алынган. 2026 елда 641 фатир сатып алу планлаштырыла. Әмма, Хисап палатасы фикеренчә, ел саен республика бюджеты исәбенә сатып алына торган фатирлар бары тик яңа барлыкка килгән ихтыяҗны гына каплый, чиратта торучыларның гомуми санын кыскартмый.
«Ятим балаларның һәм ата-ана тәрбиясеннән мәхрүм калган балаларның, алар арасыннан булган затларның торак бинага хокукларын гамәлгә ашыру турында» Татарстан Республикасы законын һәм Дәүләт торак фонды белән Җир һәм мөлкәт мөнәсәбәтләре министрлыгы тарафыннан төзелгән ике дәүләт контракты шартларын бозып, Казан һәм Чистай шәһәрләрендә ятим балалар өчен гомуми бәясе 342 251,1 мең сум булган биш күпфатирлы йортта торак урыннары сатып алынган. Гомумән алганда, бу өйләрдәге фатирларның гомуми санының 25%ыннан артып киткән.
Татарстан Республикасы Хисап палатасы Россия Федерациясе Хисап палатасының түбәндәге контроль чараларында катнашты: «2019-2024 елларда «Иделне савыктыру» федераль проекты чараларын гамәлгә ашыру аудиты» һәм «2021-2024 елларда Россия Федерациясе Хөкүмәтенең 2020 елның 19 октябрендәге 1704 номерлы карары нигезендә гамәлгә ашырыла торган яңа инвестиция проектлары кысасында гамәлгә ашырыла торган дәүләт инвестиция ярдәме чараларын гамәлгә ашыру аудиты».
Татарстан Парламентына Хисап палатасы тарафыннан бюджетның керем һәм чыгым өлешләрен формалаштыруга, мәгариф өлкәсендә бюджет чыгымнарының финанс нормативларына кагыла торган, шулай ук икътисадый эшчәнлек субъектларына дәүләт ярдәме мәсьәләләрен җайга сала торган Татарстан Республикасы законнары проектлары буенча 26 бәяләмә тәкъдим ителде. Дәүләти җайга салу һәм идарә мәсьәләләренең киң спектрын үз эченә алган закон проектларына экспертиза ясау юнәлеше Хисап палатасы тарафыннан бирелә торган бәяләрнең депутатлар корпусына закон чыгару эшчәнлегендә исәпкә алу өчен кирәклеген күрсәтә.
Хисап елында дәүләт программаларын актуальләштерүдә катнашу һәм үсешнең илкүләм максатларына ирешү чараларын билгеләүче системалы эш дәвам иттерелде.
Хисап палатасы нәтиҗәләрен турыдан-туры Хөкүмәткә җибәрү процедурасы республика Премьер-министрына актлар проектларын төзәтү өчен нигезләр булу турында тулы мәгълүмат бирүгә юнәлдерелгән.
Дәүләт программаларына үзгәрешләрнең 34 проектына экспертиза нәтиҗәләре стратегик планлаштыру документларының килештерелүен саклау, база күрсәткечләрен һәм максатчан күрсәткечләргә ирешү срокларын төгәлләштерү предметына 12 проектны эшләп бетерү зарурлыгын билгеләде. Барлык кертелгән тәкъдимнәр эзлекле рәвештә гамәлгә ашырыла.
2025 ел дәвамында үткәрелгән барлык тикшерү чаралары материаллары Татарстан Республикасы прокуратурасына тапшырылды.
Тикшерү нәтиҗәләре буенча административ хокук бозулар турында 32 эш кузгатылган. Административ җаваплылыкка 14 вазыйфаи зат һәм суд тарафыннан штрафлар салынган өч юридик зат җәлеп ителгән. Хисап палатасы күрсәтмәләре буенча дисциплинар җаваплылыкка 41 вазыйфаи зат җәлеп ителде.
Хисап палатасы тарафыннан ачыкланган хокук бозулар буенча министрлыклар һәм ведомстволар җитәкчеләренә, муниципаль берәмлекләр башлыкларына 26 күрсәтмә һәм 49 мәгълүмати хат юлланды.
Хисап палатасы белгечләре шулай ук Татарстан Республикасы Рәисенең Коррупциягә каршы сәясәт мәсьәләләре Идарәсенең 4 тикшерүендә, шулай ук Татарстан Республикасы прокуратурасы һәм Татарстан транспорт прокуратурасы мөрәҗәгатьләре буенча алар тарафыннан үткәрелә торган чараларда катнашты.
Хисап палатасының 2025 ел нәтиҗәләре буенча эшчәнлеге турында хисап депутатлар тарафыннан игътибарга алынды. Дәүләт Советының расланган карарында Татарстан Республикасы Хисап палатасы эшенең югары нәтиҗәлелеге билгеләп үтелә, Татарстан Республикасы Дәүләт Советы белән закон проекты эшчәнлеге һәм экспертиза-аналитика чаралары үткәрү өлкәсендә үзара хезмәттәшлекнең нәтиҗәлелеге ассызыклана.